۱- بیمه بیکاری چیست؟

یه استناد ماده ۳ قانون بیمه بیکاری ، بیمه بیکاری به عنوان یکی از حمایت های تامین اجتماعی است و سازمان تامین اجتماعی مکلف است با دریافت حق بیمه مقرر ، به بیمه شدگانی که طبق مقررات این قانون بیکار می شوند مقرری بیمه بیکاری پرداخت نماید.


۲- بیکار از نظر قانون بیمه بیکاری چه کسی است؟

برابر ماده ۲ قانون بیمه بیکاری ، بیکار از نظر این قانون بیمه شده است که بدون میل و اراده بیکارشده و آماده به کار باشد و یا قرارداد وی به اتمام رسیده و کارفرما از تمدید آن امتناع می ورزد.


۳- منظور از بیکاری بدون میل و اراده کارگر چیست؟

هرگونه بیکاری که به استناد ماده ۲ قانون بیمه بیکاری خارج از میل و اراده کارگر بوده و وی در بیکاری خود هیچ دخل و تصرفی نداشته باشد و آمادگی اشتغال به کار را نیز داشته باشد، بیکاری بدون میل و اراده تلقی می گردد.


۴- آیا جنسیت در شرایط دریافت بیمه بیکاری تاثیرگذار می باشد؟

تمامی افراد مشمول قانون بیمه بیکاری به شرط واریز ۳ درصد حق بیمه بیکاری و دارا بودن سایر شرایط مندرج در قانون صرف نظر از جنسیت می توانند از مقرری بیمه بیکاری بهره مند گردند.


۵- چه کسانی از شمول قانون بیمه بیکاری مستثنی می باشند؟

بر اساس تبصره ماده ۱ قانون بیمه بیکاری ، بازنشستگان ، از کار افتادگان کلی ، صاحبان حرف و مشاغل آزاد ، بیمه شدگان اختیاری و اتباع خارجی از شمول این قانون مستثنی می باشند.


۶- سابقه بیمه شدگانی که به علت بروز حوادث قهریه و غیر مترقبه (سیل ، زلزله ، جنگ ، آتش سوزی و …) بیکاری می شوند جهت برخورداری از مزایای بیمه بیکاری چگونه محاسبه می گردد؟

این موضوع جزء استثنائات د قانون بیمه بیکاری می باشد. به استناد تبصره ۲ ماده ۲ قانون بیمه بیکاری و ماده ۶ آئین نامه اجرایی آن ، آن دسته از بیمه شدگانی که به علت بروز حوادث قهریه و غیر مترقبه بیکار می شوند ، در صورتی که سابقه پرداخت حق بیمه آنان کمتر از شش ماه باشد همانند مشمولینی که دارای شش ماه سابقه پرداخت حق بیم می باشند از مقرری بیمه بیکاری استفاده خواهند کرد.


۷- قانون بیمه بیکاری از چه تاریخی قابلیت اجرایی داشته است؟

قانون بیمه بیکاری در جلسه علنی روز دوشنبه مورخ ۲۶/۰۶/۶۹ مجلس شورای اسلامی به تصویب رسید و در تاریخ ۱۰/۰۷/۱۳۶۹ مورد تایید شورای نگهبان و نهایتا در تاریخ ۱۷/۰۷/۱۳۶۹ به مجلس شورای اسلامی برای اجرا ابلاغ گردید به استناد ماده ۱۳ این قانون زمان اجرای آن از زمان اتمام اجرای قانون آزمایشی بیمه بیکاری لازم الاجراست.


۸- وضعیت بیمه بیکاری متقاضیانی که علیرغم احراز اشتغال توسط مراجع ذی ربط بیکار می شوند و غیر ارادی بودن بیکاری آنان نیز محرز است ولی حق بیمه آنان توسط کارفرما پرداخت نشده باشد چگونه است؟

در صورت صدور رای موضوع ماده ۱۴۸ قانون کار توسط مراجع ذی ربط به استناد ماده ۳۶ قانون تامین اجتماعی ، در صورتی که کارفرما از کسر حق بیمه سهم بیمه شده خودداری کند شخصا مسئول پرداخت آن خواهد بود. تاخیر کارفرما در پرداخت حق بیمه یا عدم پرداخت ، رافع مسئولیت و تعهدات سازمان در مقابل بیمه شده نخواهد بود.


۹- در کارگاه هایی که از تسهیلات بنگاه های اقتصادی و زودبازده استفاده نموده اند در صورت تعطیلی کارگاه آیا کارگران مشمول بیمه بیکاری می باشند؟

از آنجایی که این کارگاه ها مشمول قانون کار و تامین اجتماعی می باشند، لذا در صورت تشخیص بیکاری غیر ارادیمشمول بیمه بیکاری نیز می گردند.


۱۰- آیا کارگری که در آخرین کارگاه بیش از یک سال با پیمانکاران مختلف کار کرده باشد مشمول دریافت بیمه بیکاری می گردد؟

با توجه به این که ملاک پرداخت مقرری بیمه بیکاری برای کارگران دارای قرارداد ها موقت سابقه اشتغال به مدت یکسال در آخرین محل کار می باشد لذا تغییر پیمانکار تاثیری در برقراری مقرری بیمه بیکاری ندارد، مشروط بر این که ماهیت کار مستمر باشد


۱۱- کارگری که بعد از سی روز از تاریخ بیکاری درخواست مقرری بیمه بیکاری نماید آیا مشمول بیمه بیکاری می گردد؟

به استناد بند ب ماده ۶ قانون بیمه بیکاری ، درخواست کارگر به همراه دلایل تاخیر در هیأت حل اختلاف مطرح و در صورت موجه بودن تاخیر حداکثر به مدت ۳ ماه با دارا بودن سایر شرایط مندرج در قانون مشمول برقراری مقرری بیمه بیکاری می گردد.


۱۲- چنانچه حق بیمه فرد متقاضی بیمه بیکاری علیرغم احراز کارکرد بالای یک سال در کارگاه توسط کارفرما به طور کامل پرداخت نشده باشد آین این فرد مشمول بیمه بیکاری می گردد؟

در صورت صدور رای موضوع ماده ۱۴۸ قانون کار توسط مراجع ذی ربط به استناد ماده ۳۶ قانون تامین اجتماعی در صورتی که کارفرما از کسر ححق بیمه سهم بیمه شده خودداری کند ، مسئولیت و تعهدات سازمان در مقابل بیمه شده نخواهد بود.


۱۳- آیا دانشجویان می توانند از مزایای مقرری بیمه بیکاری بهرمند شوند؟

با عنایت به تبصره ۲ ماده ۷ آیین نامه اجرایی قانون بیمه بیکاری ، بیمه شده بیکار موظف است در فواصل زمانهای تعیین شده در اداره تعان ، کار و رفااه اجتماعی حضور یافته و دفاتر مربوطه را امضاء نماید. لذا به استناد قانون مذکور منع قانونی مشاهده نشده مگر اینکه متقاضر مورد نظر در فواصل زمانی تعیین شده فوق الاشاره قادر به حضور و غیاب و آماده برای اشتغال مجدد نباشد.


۱۴- اگر فردی در پایان قرارداد خود استعفا نماید آیا مشمول استفاده از مقرری بیمه بیکاری می گردد؟

خیر، اتمام قرارداد می بایست همراه با نامه عدم نیاز از سوی کارفرما باشد تا از مصادیق غیر ارادی بودن بیکاری محسوب گردد لذا استعفا چه در ابتدا و چه در انتهای قرارداد مقایر ماده ۲ قانون بیمه بیکاری بوده و از مصادیق بیکاری ارادی تلقی می گردد.


۱۵- در صورتی که کارگر در اثنای قرارداد کار اخراج شود آیا مشمول بیمه بیکاری می گردد؟

در صورت صدور رای مراجع حل اختلاف مبنی بر قطع رابطه کاری و غیر ارادی بودن بیکاری با دارا بودن سایر شرایط مندرج در قانون مشمول دریافت مقرری بیمه بیکاری می گردد.


روابط عمومی سازمان تامین اجتماعی اعلام کرد:

غیر ارادی بودن بیکاری، ملاک اصلی برقراری حمایت‌های قانونی و مقرری بیمه بیکاری برای بیمه شدگان بیکار به شمار می آید. بنابراین کارگری که به میل و اراده خود، کار را ترک می‌کند، نمی‌تواند از این حمایت‌ها برخوردار شود؛ ضمن اینکه بیکار از نظر قانون بیمه بیکاری، بیمه شده‌ای است که بدون میل و اراده، بیکار شود و آماده به کار باشد.
تشخیص ارادی و غیر ارادی بودن بیکاری بیمه‌شدگان بر عهده کمیته‌ای متشکل از نمایندگان اداره تعاون، کار و رفاه اجتماعی و سازمان تامین اجتماعی است و شعب تامین اجتماعی بر اساس معرفی ادارات تعاون، کار ورفاه اجتماعی در خصوص برقراری مقرری بیمه بیکاری اقدام می‌کنند. بر این اساس، علاوه بر بیمه‌شدگانی که به علت تغییرات ساختار اقتصادی کارگاه به تشخیص کمیته یاد شده و شورای عالی کار، بیکار موقت شناخته می‌شوند و محق دریافت بیمه بیکاری می‌شوند و بیمه شدگانی که به علل بروز حوادث غیرمترقبه مانند سیل، زلزله، جنگ و آتش سوزی بیکار می‌شوند، می‌توانند از مقررات قانون بیمه بیکاری استفاده کنند.
بر این اساس، بیمه شده‌ای که کار خود را به صورت غیر ارادی از دست می‌دهد، برای دریافت مقرری بیمه بیکاری باید حداکثر ظرف مدت ٣٠ روز از تاریخ بیکاری، موضوع را به واحدهای اداره تعاون، کار و رفاه اجتماعی اطلاع دهد و آمادگی خود را برای اشتغال به کار تخصصی خود یا کار مشابه آن اعلام کند.
شرایط دریافت مقرری بیمه بیکاری را می‌توان این چنین خلاصه کرد که بیمه شده مشمول قانون کار و تامین اجتماعی باشد، تبعه کشورهای خارجی نباشد، مستمری بگیر بازنشسته یا از کارافتاده کلی نباشد، بیمه شده قبل از بیکار شدن حداقل ۶ ماه سابقه پرداخت حق بیمه داشته باشد( بیمه شدگانی که به علت حوادث غیرمترقبه، بیکار می‌شوند از این شرط مستثنی هستند) و بیمه شده در دوره‌های کارآموزی اداره کار شرکت کند.
مدت پرداخت مقرری بیمه بیکاری به بیمه شدگان واجد شرایط به سابقه پرداخت حق بیمه از سوی آنان بستگی دارد و در هر حال مدت آن از ٣۶ ماه برای بیمه شدگان مجرد و ۵٠ماه برای بیمه شدگان متاهل و متکفل بیشتر نیست.